Geiten jaarrond goed voeren
De basis voor een gezond rantsoen voor de geit is altijd gevarieerd gras of gevarieerd langvezelig hooi. Minimaal 50% van de droge stof inname (het vocht niet meegerekend) moet bestaand uit gras of hooi. Kuilgras is minder goed geschikt voor hobbygeiten. Ook gebruik van snijmais raden we af.
De onderhoudsbehoefte voor geiten zonder lammeren staan vermeld in onderstaande tabel. Bij deze voergift zijn de geiten verzekerd van voldoende dagelijkse inname van belangrijke vitaminen, mineralen en sporenelementen.
De vermelde hoeveelheid voer is op basis van Voerwaarts Geitenkorrel conditie, Voerwaarts Geitenmuesli of Hedric Geiten- & Bokkenbrok.
Bronst en flushen
Geiten hebben een seizoensgebonden bronst. Zodra de daglengte flink begint te korten in de nazomer of de vroege herfst kunnen ze gedekt worden. Van september tot januari duurt de bronsttijd en in deze tijd wordt de geit elke drie weken rits (ook wel bronstig, bokkig of speels genoemd). Dwerggeiten kunnen gedurende het hele jaar bronst vertonen. De bronst duurt telkens 2 dagen en is te herkennen aan het veelvuldig mekkeren, kwispelen en ander onrustig gedrag. Ook bokken hebben een jaarlijkse cyclus, ze zijn veel actiever in het dekseizoen.
Zoals bij veel dieren het geval is, is de kans op een goede bevruchting het grootst als de geit in goede, slanke, conditie is. Te vette dieren worden moeilijk drachtig. Fok alleen met geiten die (nog) goed op de poten staan, mooie klauwen en uier hebben en niet te oud zijn.
Flushen werkt net als bij schapen ook bij geiten. Door flushing toe te passen is er een hogere kans op drachtigheid en een hogere kans op meer lammeren. Dit laatste is niet altijd gewenst, het eerste is zeker bij bepaalde rassen een reden om flushing te overwegen. Flushing is zeer royaal bepaalde voedingsstoffen aanbieden waardoor een betere eisprong bereikt kan worden.
Houdt de geit(en) 6 weken voor het gewenste dekmoment in een weide met weinig aanbod en voer geen brokken bij. Als het aanbod in de wei echt te krap is, kan wel hooi worden bijgevoerd.
Verplaats de geit 3 weken voor gewenste dekmoment naar een verse wei als dat kan en start met bijvoeren van Voerwaarts Geitenkorrel Conditie of Voerwaarts Geitenmuesli. Begin met het onderhoudsschema zoals hierboven afgebeeld en bouw dat in 1 week tijd op naar de dubbele hoeveelheid per geit per dag.
De verse wei in combinatie met (energierijke) Geitenkorrel vormt een energierijk rantsoen. Dit zorgt voor een hoger gehalte glucose in het bloed en dat stimuleert de insulineproductie. Dit heeft weer een stimulerend effect op de afgifte van de geslachtshormonen LH en FSH. Deze stimuleren een goede en gelijkmatige follikelgroei. Hiermee wordt de bevruchting positief beïnvloed.
Dracht
In de baarmoeder begint uiteraard de ontwikkeling van een lam. Goede voeding voor de drachtige geit zorg ervoor dat er vitale en goed ontwikkelde lammeren geboren worden. Energierijkvoer met de juiste mineralenvoorziening is essentieel voor deze ontwikkeling. Driekwart van de groei van de lammeren vind in de laatste 6 weken van de dracht plaats. In deze periode heeft de drachtige geit een enorme behoefte aan energie, opneembaar eiwit en calcium. Voor een tweeling heeft de geit zelfs al de dubbele hoeveelheid energie en calcium nodig ten opzichte van de onderhoudsbehoefte. En dit in een periode waarin de pensinhoud letterlijk onder druk komt te staan.
In onderstaand schema staat het voeradvies gebaseerd op Voerwaarts Geitenkorrel Conditie of Voerwaarts geiten- & Hertenmuesli. In de eerste 4 maanden van de dracht kan worden volstaan met het onderhoudsadvies. Indien in de eerste periode van de dracht te veel wordt gevoerd, kan dat problemen met te zware lammeren tot gevolg hebben. De opname van voer van een dragende geit in de laatste maand neemt sterk af, omdat het lam steeds meer ruimte inneemt. Energiedicht voeren door inzet van meer krachtvoer is noodzakelijk.
Een geit kan als onderhoudsbehoefte rondkomen met 2.5% tot 3% van haar eigen gewicht in droge stof per dag, terwijl een geit welke haar lammeren melk geeft wel 5 % nodig heeft. Deze wetenschap in combinatie met bovenstaand schema resulteert erin dat altijd 50 tot 80% van de voedingsbehoefte (gemeten in droge massa) uit gras of hooi moet bestaan!
Jonge geitjes
Na een draagtijd van ongeveer 150 dagen (5 maanden) worden de lammetjes geboren. Als het uier van de geit vol loopt en harder aan begint te voelen nadert het moment van de geboorte. Op de dag van de geboorte drinken en eten sommige geiten nauwelijks. Een geit die moet gaan werpen, zondert zich vaak af om op een rustig plekje te kunnen lammeren. Als je de geiten met meerdere in één ruimte houdt, is het dus het best om de betreffende geit apart te doen.
Geiten zetten over het algemeen zonder hulp van buiten hun lammeren op de wereld. Enkel bij een verkeerde ligging van de lammeren is hulp gewenst. Na de geboorte start de geit vaak direct met het aflikken van de lammeren. Hierdoor koelt het lam niet te snel af en wordt de bloedsomloop gestimuleerd. Vaak staan de lammeren binnen een half uur en gaan ze op zoek naar de tepels van de moedergeit om biest te drinken. Biest is hoe de eerste melk wordt genoemd. Biest is rijk aan voedingstoffen én onmisbare antistoffen. Een lam is kansloos zonder voldoende biest, dit moet in de eerste uren na de geboorte worden opgenomen. Na de eerste dag worden de antistoffen uit de biest in de darmen al niet of nauwelijks meer opgenomen. Door opname van de biest beginnen de spijsverteringsorganen te werken en wordt darmpek afgedreven. In de eerste dagen ontstaat de hechte band tussen moeder geit en haar lam(meren). Daarna is het erg lastig om lammeren nog door een andere geit te laten accepteren. Houdt de lammeren de eerste dagen zeker binnen in een droge en warme omgeving. Vanaf een week mogen ze bij mooi weer mee naar buiten.
Moederloze opfok
Indien de moedergeit niet voor haar lammeren kan zorgen, biedt kunstmelk een uitkomst. Met Novilam 50 melkpoeder kun je kunstmelk voor geitjes maken die dient als aanvulling of als vervanging van de moedermelk. Bijvoeren doe je als de geit niet voldoende melk heeft voor de lammeren of om een andere reden de lammeren niet kan zogen. Nadat de lammeren minimaal 1 maar beter nog 2 dagen biest hebben gehad, kun je kunstmelk verstrekken als volledige vervanger van moedermelk.
De melkproductie van een geit met drie lammeren is slechts fractioneel hoger dan van een geit met twee lammeren. Dit betekent dat of alle drie de lammeren te weinig melk krijgen of dat het zwakste lam veel te weinig krijgt. In dit geval is het zinvol om het derde lam op te fokken met kunstmelk. Als u twee gelijkwaardige lammeren bij de ooi houdt dan kan het derde lam volledig met kunstmelk groot worden gebracht. Dat kan dus het kleinste of juist het grootste lam zijn! Kunstmelk kan pas worden ingezet na de biest!
Novilam 50 bevat 50% magere melkpoeder en levert alle goede eiwitten, vetten, vitamines en mineralen die de geitenlammeren nodig hebben voor een gezonde groei en een goede weerstand. Download hier het voerschema voor Novilam 50 (In dit schema wordt uitgegaan van grote geitenrassen).
Lactatie en lammerenopfok
Vanaf een week leeftijd beginnen de lammeren met het eten van zacht hooi. Vanaf 10 dagen leeftijd kan ook een handje Voerwaarts Geitenkorrel Conditie of Voerwaarts Geitenmuesli per dag worden aangeboden. Biedt het hooi onbeperkt aan in een ruif of achter een voerhek zodat ze dit niet kunnen bevuilen. De voergift van krachtvoer kan geleidelijk worden verhoogd volgens onderstaand schema.
Voor lammeren die bij de moedergeit zijn, is het beste om een methode te vinden waar de jonge geitjes apart krachtvoer kunnen nuttigen. Van 2 tot 8 weken leeftijd mag het voor de jonge lammeren onbeperkt beschikbaar zijn, naast de hoeveelheid die voor een lacterende moedergeit in onderstaand schema vermeld staat. Limiteer voor de lammeren vanaf 8 weken de hoeveelheid krachtvoer.
Opgroeiende lammeren hebben dagelijks 4 tot 5% van hun lichaamsgewicht nodig aan voeding (droge massa). Minimaal de helft hiervan dient uit hooi of gras te komen, daarmee is het advies om maximaal 2 – 2,5% van het lichaamsgewicht aan krachtvoer per dag te verstrekken.
Jaarlingen
Geiten van grote rassen zijn geslachtsrijp als ze ongeveer een jaar oud zijn. Dwerggeiten zijn soms al geslachtsrijp als ze een half jaar zijn. Vrouwelijk lammeren die in het vroege voorjaar geboren zijn, kunnen eventueel in de herfst zelf al gedekt worden. Ze hebben dan in herfst circa driekwart van hun volwassen gewicht bereikt. Voor de geit is het echter beter om een jaar te wachten. Belangrijk bij geiten die niet in hun geboortejaar worden gedekt (‘overlopers’) is dat ze in het tweede jaar niet te royaal worden gevoerd. Het risico op vervetting ligt namelijk op de loer wat problemen bij het dekken in het tweede jaar kan geven.
